Aandelenfraude

Aandelenfraude was strafbaar in de Wet toezicht effectenverkeer. Sinds 1 januari 2007 is de strafbaarheid samengevoegd met zeven andere toezichts­wetten in de Wet financieel toezicht (hierna: Wft).

Aandelenfraude (ook wel beursfraude geheten) kan betrekking hebben op voorwetenschap, koersmanipulatie of marktmanipulatie:
Handel met voorwetenschap veronderstelt: “Bekendheid met informatie die concreet is en die rechtstreeks of middellijk betrekking heeft op een uitgevende instelling waarop de financiële instrumenten betrekking hebben of omtrent de handel in deze financiële instrumenten, welke informatie niet openbaar is gemaakt en waarvan openbaarmaking significante invloed zou kunnen hebben op de koers van de financiële instrumenten of op de koers van daarvan afgeleide financiële instrumenten.” (artikel 5:53 lid 1 Wft).

Koers- en marktmanipulatie bestaat uit (artikel 5:58 Wft):
● transacties of orders waarvan een onjuist of misleidend signaal uitgaat;
● transacties of orders om de koers op een kunstmatig prijsniveau te houden of te brengen (koersmanipulatie);
● transacties of orders met gebruik van bedrog of misleiding (voor­wetenschap);
● verspreiden van misleidende of valse informatie (dit kan op aan­delen­transacties betrekking hebben, maar ook op emissiemisleiding).

Koersmanipulatie is strafbaar gesteld in artikel 334 Sr: Hij die, met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, door het verspreiden van een leugenachtig bericht de prijs van koopwaren, fondsen of geldswaardig papier doet stijgen of dalen, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vijfde categorie.

Daarnaast is voorwetenschap, koers- en marktmanipulatie ook strafbaar gesteld in de artikelen 5:56 en 58 van de Wft.2 Beide strafbaarstellingen zijn nader uitgewerkt in de WED.
Uit de WED volgt dat nog veel meer delicten gepleegd kunnen worden door schending van de Wft; die worden hier niet nader toegelicht.

Er is veel en complexe jurisprudentie over aandelenfraude. Dit is echter zo specialistisch en heeft een zo’n beperkte doelgroep, dat dit niet verder uitgewerkt wordt. Wel worden een aantal voorbeelden gegeven ter indicaties van de straffen.

Voorbeelden:
● De verdachte deelt aan derden niet-openbaar gemaakte kwartaalcijfers mede. Volgt veroordeling tot het betalen van 5.000 euro geldboete.
● Een bezitter van voorkennis verstrekt informatie aan een familielid. Gelet op deze relatie en de afwijking van zijn beleggingspatroon bestaat het vermoeden van handel met voorkennis. Doordat de verdachte of zijn mededader voor het tijdstip van de transacties en de afwijking van het patroon geen aannemelijke en overtuigende beweegredenen heeft kunnen opgeven, heeft de verdachte dit vermoeden niet kunnen weer­leggen. Schending van de artikelen 5:54 en 5:56 Wft. Volgt veroordeling tot een geldboete van 10.000 euro.
● Een voormalig directeur van Philips is betrokken bij het aankopen van aandelen Endemol via de KBC bank te België en bij het – als lid van de raad van commissarissen – niet doen van een melding van transacties met betrekking tot 162 converteerbare obligaties Ahold. Volgt vrijspraak voor de Endemoltransactie, maar veroordeling tot een geldboete voor de Aholdtransactie van 135.000 euro.

Ook als aandelenfraude te kwalificeren is: het zonder bevoegdheden innemen van bijzonder grote posities (speculeren). Doel is het verhogen van de eigen bonus, verhogen van de status. Dit heeft in enkele gevallen bijzonder grote gevolgen gehad:
● De Fransman Herviel heeft 50 miljard euro van de bank Sociéte Générale belegd zonder toestemming. Toen dit ontdekt werd en de posities werden afgebouwd, bleef voor de bank 4,9 miljard aan koersverliezen over. De bank stond aan de afgrond door deze fraude. In hoger beroep is hij veroordeeld tot drie jaren gevangenisstraf.
● De Engelsman Neeson heeft in het Singaporefiliaal van de Baringsbank zulke grote posities ingenomen dat uiteindelijk de bank een verlies van 827 miljoen euro moest nemen, hetgeen het einde van de bank betekende. Hij werd tot zesenhalf jaar gevangenisstraf veroordeeld.
● De Japanner Hamanaka werkte als koperhandelaar voor handelshuis Sumitomo Corpororation en wilde de gehele wereldhandel in koper domineren. Dit resulteerde in een verlies van 1,8 miljard dollar aan ongeautoriseerde transacties.