Meterfraude

Modus operandi

Onder meterfraude wordt verstaan het manipuleren van een meter om zodoende een ander gebruik te laten registeren dan in werkelijkheid plaatsvindt.

Meterfraude is een faciliterende fraudevorm. Meters registreren verbruik van onder andere elektriciteit, water, gas of gereden kilometers. De meeste meters zijn het eigendom van de onderneming dat de meters plaatst om de geleverde goederen of diensten af te rekenen. Manipulatie hiervan betekent een lagere rekening. Manipulatie kan door het terugdraaien van de cijfers, maar ook door de verzegelde meters te vervangen door meters met lagere standen. De meteropnemer controleert dan ook altijd de zegels waarmee de meter is afgeschermd. Tegenwoordig worden stroommeters digitaal uitgelezen, hetgeen fraude bemoeilijkt.

Behalve meters voor goederen, zijn er ook meters voor diensten. Hierbij kan gedacht worden aan de taximeter. De klant betaalt voor de geregistreerde kilometers. Een vorm van meterfraude is het plaatsen van een tweede meter voor de echte meter. De klant betaalt vervolgens een ritprijs tegen een te hoog tarief.
Een andere vorm van fraude is het plaatsen van een kilometeronderbreker. Hierdoor kan de chauffeur de meter naar eigen behoefte uitzetten. Als de Belastingdienst de kilometerregistratie wil gebruiken om de taxiomzet te controleren, dan komt daar een te laag bedrag uit.

In tegenstelling tot gas, water en elektriciteit wordt er bij de kilometerteller van een eigen auto geen goed of dienst geleverd. Toch wordt manipulatie hiervan ook als fraude aangemerkt. Dat komt omdat de kilometerstand een indicatie is van de ouderdom van het voertuig. Het registreert het aantal gereden kilometers en geeft daardoor een indicatie van de intensiteit van het gebruik: hoe hoger de kilometers, hoe versletener de auto zal zijn, hoe lager de waarde. Door de kilometerstand van de auto te verlagen, wordt de koper misleid in de verwachting dat het gaat om een minder gebruikte auto. Hij betaalt daardoor een te hoge prijs voor het voertuig.
Dit geldt ook voor fraude met de tachograaf. Die is ingebouwd in een vrachtwagen en wordt gebruikt om de rijtijden van de chauffeur te controleren. Fraude betekent dat de chauffeur langer kan doorrijden zonder bekeurd te worden. Met alle risico’s van dien in verband met verminderde concentratie omdat te lang doorgereden wordt.

Rechtsschending
Bij algemene meterfraude wordt de rechtsschending gevonden in artikel 326 Sr. Voor kilometertellerfraude is sinds 1 januari 2014 een aparte strafbaar­stelling opgenomen in artikel 70m van de Wegenverkeerswet.


Tendenties
De tendentie is om de tellerstanden te manipuleren zodat een lagere afrekening (nutsvoorzieningen) of een hogere waarde (kilometerteller auto) gecreëerd wordt.

Onderzoek
Deze vorm van fraude kan ontdekt worden bij controle door bijvoorbeeld de inspectie SZW bij vrachtwagenchauffeurs, de meteropnemer van de nuts­voorzieningen of het autobedrijf dat een auto onderhoudt.

In geval van electriciteitsmeterfraude wordt de aangifte voorzien van een uitgebreide onderbouwing. De opsporingsambtenaar hoeft dan alleen nog de verdachte te horen en te controleren of de meterzegel verbroken is.
Bij taximeterfraude zal bij voldoende verdenking de taxi in beslag genomen worden om de inbouwapparatuur te zoeken.

Voor kilometerfraude geldt dat de Rijksdienst voor het Wegverkeer (hierna: RDW) een databank met kilometerstanden gaat bijhouden. Op verschillende momenten wordt de kilometerstand door erkende bedrijven in de databank ingevoerd, zoals op het moment van opname van de auto in de bedrijfsvoorraad, bij beëindiging van de tenaamstelling, bij afgifte van een keuringsbewijs, bij het inbouwen van een alcoholslot, bij onderhoud en reparaties van meer dan 150 euro (artikel 23k Besluit voertuigen). Zodra afwijkingen worden geconstateerd, kan aangifte worden gedaan.
Voor de opsporingsambtenaar is hier niet veel te doen. Als aangiftes worden ontvangen, moet de kilometerstand gecontroleerd worden en vergeleken met de standen die bekend zijn bij de RDW. Indien nodig kan de kilometerteller door een deskundige onderzocht worden op manipulatie.

Strafrecht

Artikel 310 Sr
Kilometermanipulatie wordt soms vervolgd als diefstal. Dit is juridisch niet mogelijk als sprake is van het terugdraaien van een elektriciteitsmeter. Er is geen sprake van diefstal omdat de stroom verbruikt, geregistreerd en in rekening gebracht wordt.2 Anders geformuleerd: het terugdraaien van de tellers van de elektriciteitsmeter zorgt er slechts voor dat een hoeveelheid afgenomen elektriciteit wordt verhuld; niet de nadien afgenomen elektriciteit. Geen diefstal.

Artikel 326 Sr
Vervolgen voor (een poging tot) oplichting is wel mogelijk. “Er kan sprake zijn van (poging) oplichting, namelijk poging te bewegen tot het tenietdoen van een inschuld ter zake van geleverde elektriciteit door listige kunstgrepen. Het zal vrijwel altijd om poging gaan want in de gevallen die ten laste worden gelegd, vond ontdekking plaats en zal de elektriciteitsmaatschappij op basis van een schatting van het verbruik alsnog het verschuldigde in rekening brengen alvorens levering te hervatten. Van definitief te niet gaan van een inschuld is dan dus geen sprake”
Wil sprake zijn van oplichting, dan moet de elektriciteitsmaatschappij de (gemanipuleerde) standen in rekening brengen. Als dat nagelaten wordt, is er geen sprake van (voltooide) poging.

Artikel 70m Wegenverkeerswet
Een andere meter die vaak teruggedraaid wordt is de autokilometerteller. Het probleem hierbij is dat het niet om een teller gaat waarvan het verbruik in rekening wordt gebracht. Dat betekent dat de kilometerteller niet zo goed beveiligd is als die van het gas of de elektriciteit. Terugdraaien is dan ook eenvoudig. Het bewijzen van oplichting is dan lastig omdat voor oplichting bewezen moet worden wie het heeft gedaan en dat er opzet is geweest op het terugdraaien. Dat betekent meestal dat ontdekking op heterdaad noodzakelijk is. Vervolging is niet onmogelijk: een professional zag 221 aangiftes van het terugdraaien van de autokilometerteller tegen zich ingediend. De verdachte werd veroordeeld voor oplichting tot achttien maanden gevangenisstraf, waarvan zes maanden voorwaardelijk.

Om meer zekerheid te bieden voor de autokoper heeft de wetgever het terugdraaien van de kilometerteller sinds 1 januari 2014 strafbaar gesteld:

Artikel 70m Wegenverkeerswet
Het is eenieder verboden om de tellerstand van bij algemene maatregel van bestuur vastgestelde categorieën motorrijtuigen die dienen te zijn ingeschreven en tenaamgesteld zodanig te wijzigen of te doen wijzigen of de werking van de kilometerteller zodanig te beïnvloeden of te doen beïnvloeden dat de op de teller aangegeven afstand niet overeenkomt met de door dat motorrijtuig werkelijk afgelegde afstand.

Artikel 176, lid 1, Wegenverkeerswet
1. Overtreding van artikel 70m wordt gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of een geldboete van de vierde categorie.


In het Besluit voertuigen is opgenomen dat het moet gaan om motorrijtuigen van de rijbewijscategorie B: het geldt dus niet voor motorfietsen, bussen en vrachtwagens.

De minister heeft benadrukt dat artikel 70m van de Wegenverkeerswet voornamelijk een preventieve werking heeft. Strafrechtelijk optreden is pas geïndiceerd bij grotere fraudes. De minister benadrukt dat aangifte doen wel van belang is om zo ook inzicht te verkrijgen of er meer slachtoffers zijn en of strafrechtelijk optreden nodig is.