Telecomfraude

Modus operandi

Telecomfraude houdt in dat de kosten voor telefoongebruik door misleiding worden verhoogd.

Vormen van telecomfraude:
● 0900-fraude: in rekening brengen van hogere kosten per gesprek of minuut dan vermeld;
● roaming-fraude: telefoonverbinding schakelt over op een duur buitenlands netwerk;
● telefoonkaartenfraude: te snelle afwaardering van het beltegoed van telefoonkaarten, of vervalste telefoonkaarten;
● sms-fraude: betreft ongewenste of te duur betaalde sms-diensten.

Hoe komt de fraude tot stand? De criminele organisatie laat op verschillende manieren telefooncontracten afsluiten: op basis van valse identiteitsbewijzen of valse adresgegevens, door met dreiging van geweld slachtoffers contracten op te dringen, door abonnees contracten te laten afsluiten die geen verhaal bieden (katvangers) of door abonnees die kort na het afsluiten valse aangifte doen van vermissing van hun simkaart.
Op basis van de afgesloten telefooncontracten worden simkaarten verkregen. De criminele organisatie gebruikt de simkaarten om veelvuldig te bellen naar betaalservicenummers. Op basis van onderling gemaakte afspraken is de netwerkoperator verplicht (onder aftrek van eigen kosten) om een vergoeding te betalen aan de exploitant van het 0900-nummer. Dit is een katvanger die van de criminele organisatie een kleine vergoeding per gesprek ontvangt. Het meerdere moet hij aan de organisatie afdragen. De netwerkoperator moet vervolgens de gesprekskosten die hij aan de katvanger heeft betaald verhalen op de klant. Maar die klant bestaat niet, dan wel heeft geen vermogen om de rekening te betalen. De netwerkoperator blijft dan ook met de kosten zitten.

Rechtsschending
Hoewel sprake kan zijn van civielrechtelijk verwijtbaar handelen, kan de misleiding of dwang waaronder de telefooncontracten afgesloten worden ook oplichting (artikel 326 Sr), dwang, bedreiging of afpersing opleveren. De geweldsdelicten vallen buiten de reikwijdte van dit boek. Schending van artikel 140 Sr komt onder de gelieerde fraudevormen aan bod.

Tendenties
Bij telecomfraude is de tendentie het ‘opblazen’ van telefoonkosten zonder dat de gebruiker daar – op het moment van dienstverlening – van op de hoogte is.

Onderzoek
Aangevers van deze vorm van fraude zijn de telefoonabonnementhouders en de netwerkoperators. Het onderzoek zal zich richten op de exploitant van de 0900-nummer. De opsporingsambtenaar stelt vast hoe de geldstromen lopen vanaf de bankrekening van de exploitant. In de praktijk zal dat betekenen dat grote sommen naar het buitenland worden geboekt of via contante opnamen van de bankrekening verdwijnen. De vraag is dan of de criminele organisatie in kaart gebracht kan worden. Dit vereist vaak gebruik van observatie­middelen. Met reguliere onderzoeksmiddelen zal het alleen de katvanger zijn die opgepakt wordt.

Als de belangen groot genoeg zijn, kan een observatieteam ingezet worden. Het geld zal van de katvanger naar de criminele organisatie worden overgebracht. Dat gaat in beginsel niet bancair (tenzij over buitenlandse rekeningen), maar in contanten. Observatie kan de criminele organisatie in beeld brengen. De doorzoeking wordt – indien mogelijk – uitgesteld tot na de observatie. Anders weet de criminele organisatie te vroeg in het opsporingsonderzoek dat zij bekend is geworden en object van onderzoek is. Dat zal dan onvermijdelijk verlies van bewijs opleveren door vluchtende verdachten.

Strafrecht
In 2006 sprak de rechtbank Haarlem een verdachte vrij van het zich toe-eigenen van telefoontikken omdat telefoontikken niet als een goed zijn te beschouwen in de zin van de artikelen 310 en 321 Sr.3 De vraag is of dat hedentendage overeind blijft omdat de Hoge Raad inmiddels belminuten en sms-berichten ook als een goed heeft aangemerkt. Het voert niet te ver om telefoontikken dan ook als goed aan te merken. In dat geval zou telecomfraude niet alleen via oplichting, maar ook via diefstal of verduistering te vervolgen zijn.

Voorbeeld van telecomfraude:
● De verdachte heeft deelgenomen aan een criminele organisatie die op grote schaal frauduleus verkregen Nederlandse en buitenlandse simkaarten heeft ingezet op 0900-servicenummers. Daarmee is in korte tijd veel geld binnengehaald ten koste van de telecomproviders. De schade loopt in de miljoenen euro’s. Volgt een gevangenisstraf van vijftien maanden.